Usunięcie zmian skórnych prącia i moszny —
brodawki łojowe, kaszaki i włókniaki

Rodzaje zmian

Rodzaje łagodnych zmian skórnych w okolicy płciowej

W codziennej praktyce urologicznej regularnie spotykam pacjentów, którzy od miesięcy lub nawet lat żyją z niepokojem — zauważyli na mosznie lub prąciu grudkę, zgrubienie albo narośl, nie wiedzą, co to jest, i zwlekają z wizytą ze wstydu lub obawy. Tymczasem zdecydowana większość takich zmian jest całkowicie łagodna i dobrze poddaje się ambulatoryjnemu leczeniu. Poniżej opisuję trzy najczęstsze typy, z którymi zgłaszają się do mnie mężczyźni.

Torbiele łojowe (kaszaki, cysty epidermalne)

Torbiel łojowa — popularnie zwana kaszakiem lub cystą epidermalną — to zdecydowanie najczęstsza zmiana skórna, z jaką trafiają do mnie pacjenci. Tworzy się ona gdy ujście gruczołu łojowego zostaje zablokowane, a mazią łojową gromadzi się pod skórą, tworząc torebkę. Na mosznie kaszaki bywają pojedyncze lub mnogie — niekiedy tworzą dziesiątki małych guzków pokrywających całą powierzchnię moszny.

W dotyku torbiel łojowa to miękka lub umiarkowanie twarda grudka pod skórą, zazwyczaj ruchoma, o wielkości od kilku milimetrów do kilku centymetrów. Przez długi czas może być całkowicie bezobjawowa. Problem pojawia się, gdy kaszak ulega zapaleniu — wtedy robi się bolesny, zaczerwieniony, a w środku może tworzyć się ropień wymagający pilnej interwencji. Kluczowa informacja, którą zawsze przekazuję pacjentom: torbiel łojowa samoistnie nie zniknie. Jedyną metodą skutecznego leczenia jest chirurgiczne usunięcie całej torebki — samo przekłucie lub wyciśnięcie prowadzi do nawrotu.

Brodawki łojowe (włókniakogruczolaki łojowe, fibroepitheliomata)

Brodawki łojowe — określane też jako włókniakogruczolaki łojowe lub fibroepitheliomata — to mięsiste, szypułkowate albo płaskie zmiany skórne, które najczęściej pojawiają się na mosznie i okolicy pachwinowej. Wyglądem przypominają małe "grzybki" lub zawieszki skórne — mają kolor skóry lub są nieco ciemniejsze. Są one całkowicie łagodne i — co ważne — nie mają nic wspólnego z brodawkami wirusowymi wywoływanymi przez wirus HPV. Ich przyczyną jest łagodny przerost składników skóry, a nie zakażenie wirusowe.

Brodawki łojowe zazwyczaj nie boli i nie wywołują stanów zapalnych, ale potrafią drażnić — ocierać o bieliznę, zwłaszcza przy ruchu. Mężczyźni najczęściej proszą o ich usunięcie ze względów estetycznych lub gdy zmiana jest mechanicznie uciążliwa. Usuwam je metodą elektrochirurgiczną lub przez wycięcie — zależnie od wielkości i lokalizacji.

Włókniaki (fibromy)

Włókniaki to twarde, gładkie grudki skórne zbudowane z włókien tkanki łącznej. Na skórze prącia i moszny są rzadsze niż torbiele łojowe, ale zdarzają się. Rosną powoli, rzadko dają objawy bólowe. Usuwam je chirurgicznie, gdy osiągają dokuczliwą wielkość, powodują dyskomfort mechaniczny lub pacjent ma wątpliwości co do charakteru zmiany i potrzebuje potwierdzenia histopatologicznego. Każda usunięta zmiana — niezależnie od jej wyglądu — trafia do badania patologa.

Wskazania

Kiedy usunąć zmianę skórną?

Nie każda zmiana skórna wymaga natychmiastowego usunięcia. Decyzję podejmujemy wspólnie na konsultacji — oceniam zmianę, omawiam ryzyko i korzyści, a ostateczne słowo należy do pacjenta. Wskazania do usunięcia, które najczęściej biorę pod uwagę, to:

• Zapalenie lub ropień — gdy kaszak jest zaczerwieniony, bolesny i ropiejący, interwencja jest pilna. Nacięcie usuwa ropień, ale docelowo konieczne jest wycięcie całej torebki torbieli, aby zapobiec nawrotowi.
• Szybki wzrost zmiany — jeśli zmiana wyraźnie powiększa się w ciągu tygodni, jest to bezwzględne wskazanie do oceny i histopatologicznej weryfikacji jej charakteru.
• Atypowy wygląd — zmiana o nieregularnych, postrzępionych brzegach, zmieniająca kolor, krwawiąca samoistnie lub owrzodzona wymaga pilnej biopsji w celu wykluczenia nowotworu złośliwego.
• Dyskomfort mechaniczny — tarcie, ból przy ruchu, podrażnienie przez odzież lub bieliznę.
• Dyskomfort psychiczny i estetyczny — wiele zmian łagodnych nie stwarza żadnego ryzyka zdrowotnego, ale ich obecność powoduje u pacjenta wyraźny stres lub wpływa na życie seksualne. To jest dla mnie wystarczające wskazanie do zabiegu.

Zabieg krok po kroku

Jak przebiega usunięcie zmiany skórnej?

Usunięcie łagodnych zmian skórnych prącia i moszny to zabieg ambulatoryjny — pacjent wychodzi do domu tego samego dnia, najczęściej po 30–60 minutach od jego zakończenia. Wykonuję go w znieczuleniu miejscowym w warunkach aseptycznych.

1. Konsultacja i kwalifikacja — oceniam zmianę wzrokowo i palpacyjnie, omawiam wskazania do zabiegu, planuję technikę i informuję o możliwych powikłaniach. Pacjent podpisuje świadomą zgodę na zabieg.
2. Znieczulenie miejscowe — w zależności od wielkości i lokalizacji zmiany stosuję żel znieczulający lub iniekcję środka znieczulającego (lidokaina lub jej kombinacja z adrenaliną). Chwilowe pieczenie przy podawaniu ustępuje szybko.
3. Wycięcie zmiany — dla torbieli łojowych wycinam całą torebkę wraz z zawartością, aby zapobiec nawrotowi. Dla brodawek łojowych stosuję elektrokoagulację lub wycięcie. Dla większych włókniaków — wycięcie skalpelem z marginesem zdrowej tkanki i zszycie rany.
4. Opatrunek — założenie jałowego opatrunku. W przypadku ran zamkniętych szwami — szwy do usunięcia po 7–10 dniach (lub szwy wchłanialne).
5. Instrukcja pozabiegowa — omawiam pielęgnację rany, kiedy można się kąpać, kiedy wrócić do aktywności fizycznej i seksualnej oraz na co zwracać uwagę w trakcie gojenia.

Czas trwania zabiegu: zazwyczaj 15–30 minut w zależności od liczby i rozmiaru usuwanych zmian. Rana goi się przez 2–4 tygodnie — skóra moszny jest dobrze ukrwiona i goi się stosunkowo szybko.

Bezpieczeństwo

Badanie histopatologiczne — dlaczego jest ważne?

Zawsze, gdy usuwam zmianę skórną w okolicy narządów płciowych, wysyłam ją do badania histopatologicznego. To zasada, od której nie odstępuję — niezależnie od tego, jak bardzo typowy jest wygląd zmiany klinicznie.

Badanie histopatologiczne polega na ocenie tkanki pod mikroskopem przez patologa. Dzięki niemu możliwe jest:

• Potwierdzenie łagodnego charakteru zmiany (torbiel łojowa, brodawka łojowa, włókniak)
• Wykluczenie zmian złośliwych — m.in. raka podstawnokomórkowego, raka kolczystokomórkowego lub czerniaka, które rzadko, ale jednak mogą pojawić się w tej okolicy
• Wykrycie dysplazji lub zmian przedrakowych, które wymagają dalszej obserwacji lub leczenia

Wynik badania histopatologicznego dostępny jest zazwyczaj po 10–14 dniach od zabiegu. Omawiam go z pacjentem na wizycie kontrolnej lub telefonicznie, jeśli wynik jest prawidłowy. W przypadku nieoczekiwanych wyników zawsze kontaktuję się osobiście i planujemy dalsze postępowanie.

Mam 15 lat doświadczenia w urologii i andrologii, ponad 2000 przeprowadzonych zabiegów — i mimo to nigdy nie ufam samemu wyglądowi klinicznemu bardziej niż badaniu patologa. YMYL — zdrowie pacjenta jest zbyt ważne, żeby skracać diagnostyczne procedury.

Najczęstsze pytania pacjentów