Makrohematuria i mikrohematuria
Krwiomocz (hematuria) to obecność krwi w moczu. Rozróżniamy dwie postacie: makrohematurię — krew widoczną gołym okiem, kiedy mocz przybiera kolor czerwony, różowy lub ciemny (jak coca-cola) — oraz mikrohematurię — krwinki czerwone wykrywane jedynie w badaniu laboratoryjnym, niewidoczne wizualnie.
Ważna zasada
Mikrohematuria nie jest "mniej poważna" niż makrohematuria tylko dlatego, że jest niewidoczna. Obie wymagają tej samej, pełnej diagnostyki urologicznej — zwłaszcza u osób po 45. roku życia oraz u palących tytoń, niezależnie od tego, ile krwi faktycznie widać.
Najczęstsze przyczyny krwiomoczu
Przyczyny częste i zwykle łagodne
- Infekcja dróg moczowych — najczęstsza przyczyna krwiomoczu towarzyszącego bólowi i częstomoczu; po wyleczeniu infekcji krwiomocz ustępuje
- Kamica moczowa — kamień przemieszczający się w moczowodzie mechanicznie uszkadza błonę śluzową; zwykle towarzyszy silny, kolkowy ból w boku
- Łagodny przerost prostaty (BPH) — poszerzone naczynia w obrębie powiększonej prostaty mogą krwawić, szczególnie po wysiłku lub bez uchwytnej przyczyny
- Wysiłek fizyczny — tzw. krwiomocz wysiłkowy, zwykle przejściowy, częstszy u biegaczy długodystansowych; mimo to wymaga wykluczenia innych przyczyn przy pierwszym wystąpieniu
- Uraz — okolicy lędźwiowej, podbrzusza lub cewki moczowej
Przyczyny wymagające priorytetowego wykluczenia
- Nowotwór pęcherza moczowego — klasycznie objawia się bezbolesnym krwiomoczem; najważniejszy powód, dla którego krwiomocz zawsze wymaga diagnostyki, szczególnie u osób po 45. roku życia i palących tytoń (najważniejszy znany czynnik ryzyka)
- Nowotwór nerki — rzadziej, ale również może objawiać się krwiomoczem, czasem z towarzyszącym bólem w boku
- Nowotwór prostaty — rzadziej powoduje krwiomocz niż BPH, ale wymaga uwzględnienia w diagnostyce różnicowej u mężczyzn
- Kłębuszkowe zapalenie nerek i inne choroby nerek — przyczyna nefrologiczna, różnicowana z przyczynami urologicznymi na podstawie morfologii erytrocytów w moczu i obecności białkomoczu
Diagnostyka krwiomoczu
Ponieważ krwiomocz jest objawem, nie chorobą, cel diagnostyki jest jeden: znaleźć konkretną przyczynę, zaczynając od wykluczenia najistotniejszych klinicznie.
- Badanie ogólne moczu z osadem — potwierdza obecność krwi i ocenia morfologię erytrocytów (pomaga odróżnić przyczynę urologiczną od nefrologicznej) oraz obecność białkomoczu, bakterii
- Posiew moczu — wykluczenie lub potwierdzenie infekcji jako przyczyny
- USG układu moczowego — podstawowe badanie obrazowe, wykrywa kamicę, guzy nerek, powiększenie prostaty, zmiany w pęcherzu
- Cystoskopia — bezpośrednia ocena wnętrza pęcherza moczowego; złoty standard wykluczenia nowotworu pęcherza, szczególnie przy krwiomoczu bezbolesnym u osób po 45. roku życia
- Tomografia komputerowa (uro-CT) — przy niejasnym obrazie USG lub podejrzeniu zmian w górnych drogach moczowych (nerki, moczowody)
- Badanie cytologiczne moczu — pomocniczo przy podejrzeniu nowotworu urotelialnego
Kiedy krwiomocz to stan nagły
Pilnej konsultacji (izba przyjęć lub najszybszy możliwy termin urologiczny) wymagają:
Krwiomocz z silnym bólem w boku
Może wskazywać na kamicę blokującą moczowód
Krwiomocz z gorączką i dreszczami
Sugeruje zakażenie wstępujące dróg moczowych
Obfity krwiomocz ze skrzepami
Grozi zatrzymaniem moczu przez zablokowanie cewki skrzepem
Krwiomocz po urazie
Okolicy lędźwiowej lub podbrzusza — wymaga wykluczenia uszkodzenia nerki lub pęcherza
Zauważyłeś krew w moczu?
Przyjmuję w Kędzierzynie-Koźlu i Krapkowicach w ramach NFZ. Pierwszym krokiem jest zawsze ustalenie przyczyny — nie leczenie "na ślepo".